No Fly Climate Sci is een beweging van wetenschappers die zo min mogelijk proberen te vliegen om vervuilende uitstoot te voorkomen. Ik heb me bij dit initiatief aangesloten. Al een tijdje wil ik niet meer vliegen en reis ik, waar absoluut noodzakelijk, met de trein of de bus. 

Voor meer informatie en een overzicht van alle participerende wetenschappers, klik hier.

Filosofie Magazine viert het 75-jarig bestaan van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens door met verschillende rechtswetenschappers te bespreken welke mensenrechten nog ontbreken. 10 December gaan we hierover in gesprek met het publiek van SPUI25. Het wordt een interactief programma. Sprekers zijn onder meer Irena Rosenthal, Jan van de Venis en Naomi van Steenbergen. Ikzelf zal het hebben over het recht op een schone aarde en over de rechten van de natuur. 

Voor meer informatie en aanmelden, klik hier. 

Op 30 november praat ik mee over de klimaatzaak van Milieudefensie tegen Shell tijdens de theatervoorstelling De zaak Shell van Anouk Nuyens en Rebekka de Wit in het Amsterdamse Frascati-theater. Ook aanwezig zijn Donald Pols, Shivant Jhagroe en Lex Bohlmeijer. 

Voor meer informatie en kaarten, klik hier. 

Voor Filosofie schreef ik een column over het voorstel van de gemeente Dongeradeel, de Waddenzee tot rechtspersoon te maken. In negen vragen en antwoorden verken ik wat dit zou betekenen. We gaan de komende tijd heel wat meer van de Waddenzee horen dan het ruisen van haar golven. 

Klik hier om de column te lezen. 

Ter viering van de zeventigste verjaardag van de Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens vraagt Filosofie verschillende denkers welk mensenrecht volgens hen nog mist. Ik antwoord dat we zien dat het recht op een schone aarde steeds sterker wordt en dat tegelijkertijd de natuur zélf steeds vaker rechten krijgt. 

Lees het interviewtje Recht op een schone aarde hier. 

Op 6 november om 12:00 ga ik in debat met mijn collega Wiebe Hommes over de Urgenda-zaak. Hij vindt dat het Hof te ver is gegaan in zijn oordeel, dat de Nederlandse Staat een onrechtmatige daad pleegt door te weinig te doen tegen klimaatverandering. Mijns inziens is dat oordeel echter terecht en legitiem. Het debat is georganiseerd onder de paraplu van SPUI25 maar vindt plaats op de UvA. 

Voor meer informatie en aanmelden, klik hier. 

Judgesinutopia.eu staat online. Het is de website van het onderzoeksproject waarbinnen ik werk, Judges in Utopia - Judicial law-making in European private law. De site is gemaakt door onze onderzoeksassistent Fien de Ruiter. Er is informatie op te vinden over ons project, onze publicaties en over de vier onderzoekers die meewerken: de onderzoeksleider professor dr. Chantal Mak, de postdoc dr. Betül Kas en de twee promovendi, Anna van Duin en ikzelf. 

Klik hier om naar de website judgesinutopia.eu te gaan. 

Vandaag vecht ik in de Volkskrant kritiek aan die is geleverd op het arrest in de klimaatzaak van Urgenda. Ik wijs op de privaatrechtelijke dimensie van het proces om te laten zien dat het Hof geen 'politiek bedrijft', zoals door eminente juristen wordt gevreesd. Nu klimaatverandering levensbedreigend is, signaleert het Hof terecht een schending van het mensenrecht op leven en een thuis. 

Lees het opiniestuk 'Critici van Urgenda zien de privaatrechtelijke dimensie van de zaak over het hoofd' hier. 

Op Filosofie.nl werd ik kort ondervraagd over de uitspraak van het Hof in de Urgenda-zaak. Doordat de uitspraak leunt op mensenrechten, kan het Hof lastig verweten worden op de stoel van de politiek te gaan zitten. In een democratische rechtsstaat zijn mensenrechten ertoe ontworpen de macht van de democratische meerderheid te beperken. 

Lees het gesprekje hier. 

Vanochtend reisde ik af naar Den Haag om te luisteren naar de uitspraak van het Hof in de klimaatzaak van Urgenda. Die was zo mogelijk nog historischer dan de beslissing in eerste aanleg. Geheel in lijn met wat ik onder andere in De Groene Amsterdammer en op filosofie.nl heb betoogd, zet de uitspraak de juridisering van het klimaatprobleem voort, die daarbij steeds sterker leunt op fundamentele rechten. Op het blog Judges in Utopia (klik) vat ik het arrest vandaag samen en onderstreep ik de allerbelangrijkste elementen. 

Mijn Folia-opinie over de noodzaak van een universitair duurzaam reisbeleid krijgt een staartje in Het Parool. Journalist Khaddari zoekt uit hoeveel de Amsterdamse universiteiten uitgeven aan vliegverkeer en ondervraagt diverse betrokkenen, onder wie mij. De voorzitter van het college van bestuur van de UvA heeft me inmiddels laten weten de komende tijd een duurzaam reisbeleid 'concreet' te gaan maken. 

Lees het stuk uit Parool ''Móet je vliegen naar dat congres?' hier. 

Update d.d. 29 september: vandaag plaatst het Algemeen Dagblad hetzelfde stuk

In Folia betoog ik dat mijn werkgever, de universiteit van Amsterdam, een duurzaam reisbeleid moet invoeren. Het is niet meer van deze tijd om wetenschappers het vliegtuig te laten pakken voor een presentatie van twintig minuten.

Lees het stuk hier. 

23 mei is een nieuwe klimaatzaak gestart onder de naam People's Climate Case. Deze rechtszaak is niet gericht tegen een Staat of een bedrijf, maar tegen de EU. Het EU-Hof van Justitie in Luxemburg zal erover beslissen. Op de website EU-explainer licht ik toe wat de ruim honderd pagina's tellende aanklacht behelst. 

Lees mijn artikel hier. 

Het Vlaamse MO Magazine schrijft over de luchtkwaliteitszaken die zich overal in Europa voordoen en interviewt daarvoor onder andere mij. 

Lees hier het stuk 'Een rechter heeft geen keuze, hij moet de bevolking beschermen tegen luchtvervuiling'. 

Een student ondervroeg me voor Nota Benehet blad van de Amsterdamse Juridische studentenvereniging JFAS. We spraken over de mondiale revolutie aan klimaatrechtszaken. 

Lees het interviewtje 'Laura Burgers over de mondiale revolutie van klimaatzaken' hier. 

Over anderhalve week is de zitting van het hoger beroep in de Urgenda-zaak. Voor Filosofie.nl schreef ik een column waarin ik uitleg wat deze controversiële rechtszaak te maken heeft een actie uit burgerlijke ongehoorzaamheid: het zijn beide bijdragen aan het publieke debat die in de eerste plaats gericht zijn op het recht in plaats van op de politiek. 

Lezen kan hier. 

Sinds vorige week dreigt Milieudefensie met een klimaatzaak tegen Shell. Het is de zoveelste zaak in een mondiale trend. In De Groene Amsterdammer geef ik duiding aan deze wildgroei aan klimaatzaken: het enorme aantal laat zien dat het klimaatprobleem uit het politieke domein wordt getrokken. 

Een online versie is hier te lezen. 

Tot en met eind juli doe ik onderzoek als Visiting Phd Candidate aan de universiteit van Oslo. Ik hoop meer te weten te komen over de klimaatzaak die is aangespannen tegen de Noorse Staat door de jeugdorganisatie Natur og Ungdom en veel te leren van onderzoekers als Beate Sjåfjell en Hans Petter Graver. 

14 maart spreek ik in Pakhuis de Zwijger tijdens de Tegenlicht meetup naar aanleiding van Britta Hosman's VPRO-documentaire 'Smeltend Zwitserleven'. Die gaat onder andere over de zaak Lliuya v RWE, waarin een boer uit Peru de energiegigant RWE voor de rechter sleept om klimaatschade vergoed te krijgen: door de opwarming van de aarde smelt een gletsjer nabij zijn stad en die opwarming is deels door RWE veroorzaakt. Ik vertel op wat voor manier deze zaak van grote betekenis kan zijn voor de legitimiteit van ons recht. 

Voor meer informatie en aanmelden klik hier. 

Met enige regelmaat schrijf ik voor het blog Judges in Utopia - dat hoort bij professor C. Mak's gelijknamige onderzoeksproject, waaronder ook mijn promotie-onderzoek valt. Dit keer wijdde ik een post aan een onderwerp dat ik uitgebreid zal belichten in het vierde hoofdstuk van mijn proefschrift (verwacht begin 2020): Democratisch tot stand gekomen recht heeft een inherent antropocentrisch karakter, wat vanuit milieu-oogpunt problematisch kan zijn. De casus van de berg de Ben Nevis en de wild lawyers bieden mogelijk verandering.  

Lees hier de hele post 'Anthropocentrism in European Private Law and the Case of Ben Nevis'. 

Vandaag in Trouw een opiniebijdrage van mijn hand getiteld Met een rechtszaak krijg je het klimaat op de agenda. Ik betoog dat het goed is voor het democratische debat om juridische procedures tegen bedrijven te starten over klimaatschade. Dit debat moet nodig gevoerd worden: We dragen allemaal bij aan klimaatverandering, maar wélke vervuiler betaalt wát eigenlijk? 

Lees het gehele stuk hier. 

Zaterdag 10 februari ben ik door theatermaaksters Anoek Nuyens en Rebekka de Wit (Tenzij je een beter plan hebt) uitgenodigd om in theater Frascati van gedachten te wisselen over een mogelijke nieuwe klimaatzaak. Verder praten mee: advocaten Phon van den Biesen en Channa Samkalden én zelfbenoemd ombudsman voor toekomstige generaties Jan van de Venis.

Voor meer informatie en kaarten, klik hier. 

Samen met Tamar de Waal schreef ik een artikel voor het filosofische blad Wijsgerig Perspectief. Deze speciale editie, onder redactie van Thijs Lijster, gaat over activisme. De Waal en ik buigen ons over activisme via de rechter. We onderzoeken, in hoeverre het recht een bron kan zijn van emancipatie en verzet, en geven richtlijnen voor activisten die onrecht aan de kaak willen stellen middels juridische procedures. We maken daarbij gebruik van het werk van de denkers Claude Lefort en Jürgen Habermas. 

Lees het artikel 'Activisme via de rechter' hier. 

Op 20 december 2017 geef ik een kerstlezing voor de NGO Stop Ecocide. Democratische wetten krijgen vorm binnen de grenzen van de natiestaat, worden gemaakt door generaties die nu leven - en door mensen. Terwijl milieuproblemen vaak grensoverschrijdend zijn en ook toekomstige generaties en niet-menselijke wezens treffen. Ik bespreek bepaalde rechtszaken uit het Europees privaatrecht die deze impasses lijken te doorbreken. 

Meer informatie en aanmelden kan hier. 

Samen met Bram van Vulpen schreef ik een stuk over verleidelijke complotretoriek voor De Fusie. We baseren ons op de expertise die we hebben opgedaan bij het schrijven van ons boek Blikopener, waarin het onder meer gaat over complotdenkers en de macht van multinationals. 

Lees het hele stuk 'Verleid door complotretoriek' hier. 

Op 20 oktober 2017 geef ik bij Academisch-cultureel podium SPUI25 een praatje over mijn promotie-onderzoek. 

Beschrijving en aanmelden hier.

In het boek Blikopener; Perspectieven van geëngageerde twintigers schreef ik mee aan drie essays - en natuurlijk aan de inleiding en de slotbeschouwing. Een van die drie essays draagt de titel Morele Multinationals; Balanceren tussen winst en geweten. Mijn mede-auteur Philip Stein en ik gaan na, waarom het zo moeilijk is multinationals verantwoordelijk te houden voor misstanden in hun productieketens. We gaan in op juridische verantwoordelijkheid - hoe is het regelgat ontstaan? Vervolgens bespreken we morele verantwoordelijkheid, die genomen lijkt te worden met maatschappelijk verantwoord ondernemen, ook wel corporate social responsibility. Zet dit zoden aan de dijk of is het slechts een PR-sausje? Als laatste suggereren we een aantal oplossingen. 

Het is groot feest! 6 oktober werd Blikopener; Perspectieven van geëngageerde twintigers feestelijk gepresenteerd in de Dominicuskerk in Amsterdam. Mijn mede-auteurs Niek Bollemeijer, Hugo van Dam, Ramon Creyghton, Ernée Dercrkx, Philip Stein, Bram van Vulpen en ik waren heel verheugd dat er wel 300 mensen kwamen om de publicatie met ons te vieren. 

Zie ook http://www.blikopenerboek.nl en enige echte Blikopener-facebookpagina

Vandaag staat er in De Groene Amsterdammer een voorpublicatie uit het boek Blikopener, dat ik schreef met Niek Bollemeijer, Ramon Creyghton, Hugo van Dam, Ernée Derckx, Philip Stein en Bram van Vulpen. Het gaat om het hoofdstuk Ziek Gezond.

Lezen kan hier. 

'Liefste! Heb je ook begrepen, wat het werkelijk betekent, dat ik je 'liefste' noem?' 

Het boek Blikopener komt bijna uit. 

Klik hier voor een sneak preview van de hartstochtelijke liefdesbrief die ik schreef in het boek Blikopener

Voor NRC schreef ik een opiniebijdrage getiteld Stop behalve luchtvervuiling ook debatvervuiling. Critici vrezen dat de democratie in gevaar wordt gebracht door de rechter die de claim van Milieudefensie toewees. Ik betoog dat die kritiek de plank misslaat. 

 

Lees het stuk hier.

Vandaag is het boek Brainwash 2017 - De belangrijkste vragen voor morgen uitgekomen bij Nijgh en Van Ditmar. 

Ik schreef hierin in een stuk met als titel 'Meebeslissen. De democratie, de aarde en de toekomst'. 

Andere bijdragen zijn onder meer van Chimamanda Ngozi Adichie, Bas Heijne en Tamar de Waal. 

Klik hier voor meer info en bestellink. 

Op 4 juli 2017 schreef ik voor Brainwash.nl een bijdrage getiteld Waarom je in India door een rivier voor de rechter gesleept kunt worden, over de interessante ontwikkeling om rivieren rechtspersoonlijkheid toe te kennen. 

Lees de hele bijdrage hier

 

Voor Brainwash.nl schreef ik een opiniebijdrage over de kolencentrale van de Hemweg, getiteld Waarom Rutte deze kolencentrale maar beter kan sluiten

Het stuk werd ook gepubliceerd op EUexplainer.

 

Lees de hele bijdrage hier. 

Op het Brainwash festival 2016 spreek ik over de inclusiviteit van onze democratie. Ik ga in op toekomstige generaties: wat betekent het voor de legitimiteit van onze wetten dat zij niet kunnen meebeslissen in onze democratie, welke instituties bestaan er in andere landen om toekomstige generaties toch een stem te geven en wat zou Nederland hiermee moeten? 

Op 4 augustus 2016 werd ik bij Brainwash Zomerradio op radio 1 geïnterviewd over de rechtszaak die Milieudefensie aanspande tegen de Nederlandse staat vanwege de teleurstellende luchtkwaliteit. 

Luister hier.